Pustka Innego Pogl?d szentong w szkole Karma Kagju buddyzmu tybeta?skiego Jolanta Gablankowska-Kukucz ISBN: 83-9174-0-1 Ilo?? stron: 156 Wydawca: Wydawnictwo "A" KSI??K? MO?NA NABY? TUTAJ

Buddyjski pogl?d "pustki innego" (szentong) uznawany przez wielu za kontrowersyjny, w XVII stuleciu opatrzony zosta? przez rz?d tybeta?ski etykietk? herezji, co spowodowa?o zakaz jego rozpowszechniania przez prawie dwa stulecia. Pogl?d ten przeciwstawia pustk? relatywnych zjawisk pustce ostatecznej rzeczywisto?ci. Relatywne zjawiska s? puste, gdy? nie maj? w?asnej natury - pojawiaj? si? dzi?ki zaistnieniu odpowiednich przyczyn i warunków. Ostateczna rzeczywisto?? nie jest takim zjawiskiem. Zgodnie z szentong, jest niezmienna, wieczna, niez?o?ona i ca?kowicie pozbawiona wszystkiego, co jest z?o?one i nietrwa?e. Poniewa? jest wolna od wszelkich relatywnych zjawisk, mo?na uzna? j? za pust?, czyli woln? od wszelkich splamie?.

Za twórc? szentong uwa?any jest Dolpopa Szierab Gjaltsen (1292-1361), mistrz buddyjski zwi?zany z tradycj? Sakja. Zwolenikami szentong byli tak?e nauczyciele z linii Kagju i Ningma. Ksi??ka przedstawia rozwój my?li szentong od czasów Dolpopy po wspó?czesne nauki nauczycieli z linii Kagju, zestawiaj?c je z pogl?dami konkurencyjnej szko?y pustki "w?asnej natury".

Historia szentong po ?mierci Dolpopy

Dolpopa zgromadzi? wokó? siebie grup? znakomitych uczniów i t?umaczy, którzy po jego ?mierci wzi?li na siebie trud propagowania doktryny. Wkrótce musieli te? odpiera? rozliczne krytyki. Najbardziej znanym z krytyków by? Renda?a, niegdy? ucze? g?ównego nast?pcy Dolpopy, Njaena. Renda?a by? potem jednym z najwa?niejszych nauczycieli Conkhapy Lozang Trakpy [by? on za?o?ycielem szko?y Geluk] i jego negatywny stosunek do nauk z Dzionangu [klasztor Dolpopy] zawa?y? niew?tpliwie na pogl?dach jego ucznia. Potem z kolei uczniowie Conkhapy - Gjaltsab i Khedrup stworzyli w?asny styl nauczania i komentowania Uttaratantry, stoj?cy w opozycji do sposobu Dolpopy, i oni przej?li rol? jego g?ównych krytyków.

Od ko?ca XIV wieku a? po czasy Taranathy bardzo ma?o wiadomo na temat tego, co dzia?o si? w Dzionang, a zachowane pisma z tego okresu, na ogó? nie dotycz? szentong. Informacje o doktrynie figuruj? tylko w tekstach polemizuj?cych z ni?. Wyj?tkiem s? tu dzie?a i biografie Siakji Czokden (sba kya mchog ldan), który w XV wieku by? jednym z nielicznych obro?ców doktryny. On sam pogl?dy te przej?? prawdopodobnie od swego nauczyciela Rongdena i od VII Karmapy Czedraka Gjatso. Dzie?a Siakji Czokdena zosta?y potem w XVII wieku zakazane, a klocki, z których je odbijano dosta?y si? pod klucz, a wszystkie kopie zniszczono. Dlatego do niedawna nie by?o wiadomo, czego bezpo?rednio naucza?, a wiedza na jego temat pochodzi?a z pism biografów, takich jak Kunga Drolczok czy Taranatha, który stworzy? znakomite dzie?o porównuj?ce idee Dolpopy i Siakji. Ostatnio jednak, w roku 2000 nak?adem Library of Tibetan Works & Archives ukaza?y si? trzy teksty Siakji na temat madhjamaki, w których mi?dzy innymi polemizuje on z Conkhap? [Tsongkhapa] i przedstawia swoje pogl?dy, zaskakuj?co zbie?ne z wyk?adni? wspó?czesnych szentongpów, cho? czasem u?ywa nieco innej ni? oni terminologii.

Istnieje te? biografia jednego z opatów klasztoru, Gorumpy, z której mo?na wnioskowa?, ?e do po?owy XVI wieku nauki Dolpopy by?y w Dzionang przekazywane i studiowane, co dotyczy?o zw?aszcza Sze?ciocz??ciowej Jogi z tantry Kalaczakry.

Obj?cie funkcji opata Dzionang przez Tarantah? przynios?o krótkotrwa?e odrodzenie nauk Dolpopy. Taranatha postawi? sobie zadanie odtworzenia rozmaitych nauk przekazywanych w ró?nych czasach przez lamów z jego szko?y, tak by nie popad?y w zapomnienie lub nie uleg?y zniekszta?ceniom. By? ekspertem w klasycznej praktyce Sakjapów nazywanej "?cie?ka i owoc" (tyb. lam 'bras), w rozmaitych naukach Szangpa Kagju i w specjalno?ci Dzionang - tantrze Kalaczakry. Dlatego zajmowa? si? studiowaniem tak?e tekstów Dolpopy oraz medytowa? w odosobnieniu w celu osi?gni?cia ich w?a?ciwego zrozumienia. Swoje refleksje dotycz?ce szentong zawar? w tek?cie "Ozdoba ?rodkowej ?cie?ki szentong" (gzhan stong dbu ma'i rgyan) i autokomentarzu do niego, zawieraj?cym g?ównie cytaty z kanonicznych dzie?, maj?ce s?u?y? za uzasadnienie jego pogl?dów.

Czasy Taranathy (1575-1635) ko?cz? okres niezale?no?ci klasztoru. Cho? sam Taranatha by? wybitnym uczonym, powa?anym w ca?ym Tybecie, który stworzy? wiele rozmaitych tekstów, zarówno wyja?niaj?cych doktryny filozoficzne, jak i dotycz?cych historii buddyzmu, sta? si? te? ofiar? politycznego zam?tu tamtych czasów. By? bowiem jednym z duchowych nauczycieli w?adcy Cang [Tsang], który uleg? w walkach o polityczn? supremacj? si?om sprzymierzonym z Gelukpami. Po jego ?mierci Mongo?owie sprzymierzeni z t? ostatni? szko?? pokonali ostatecznie w?adc? Cangu, a na tronie osadzili V Dalaj Lam?, jako duchowego i politycznego przywódc? ca?ego Tybetu. Kilka lat pó?niej jeden z klasztorów zbudowanych przez Taranath? zosta? zaj?ty przez Gelukpów i zamieniony w ich sziedr? [szko?a przyklasztorna dla mnichów buddyjskich]. Wkrótce potem sukcesor Taranathy uda? si? na odosobnienie, a tron Dzionang zaj?? Dziamjang Tulku, syn mongolskiego chana Khalka. U?atwieniem tego dzia?ania by?o rozpoznanie Dziamjanga jako reinkarnacji Taranathy, jakiego dokona?a Pa?stwowa Wyrocznia (la mo chos skyong), a tak?e Panczen Lama i sam Dalaj Lama. Wcze?niej ten sam ch?opiec zosta? ju? uznany za inn? inkarnacj?, a mianowicie Dziamjanga Czeje, za?o?yciela klasztoru Drepung.

By? to koniec niezale?no?ci Dzionangpy. Mnisi, którzy opierali si? zmianie pogl?dów, zostali przeniesieni do innych klasztorów. Nauka jednak przetrwa?a, gdy? zarówno instrukcje do Kalaczakry, jak i pogl?d szentong by?y przekazywane przez rozmaitych mistrzów tradycji Ningma i Kagju w bardziej odleg?ych regionach Tybetu, jak Amdo i Kham.