Potem jednak co? potoczy?o si? ?le cz??? 2 Ulla i Detlev Göbel W?adcy panuj?cy w Tybecie i Mongolii odkryli, jak wielki wp?yw maj? wysocy lamowie na Tybeta?czyków. Wprawiali si? w strategii stwarzania zale?no?ci poprzez obsypywanie lamów podarunkami, zapraszanie ich na d?ugi czas do swoich królestw i nadawanie d?ugich tytu?ów. Cz?sto kry?a si? za tym bardziej polityczna ni? religijna motywacja.

Tsongkhapa

W 1372 roku Tsongkhapa, który otrzymywa? wcze?niej przekazy równie? od IV Karmapy, przyby? z Amdo do Lhasy i za?o?y? now? buddyjska szko??, "Gelugpów". Opiera?a si? ona na za?o?onej przez Atisi? tradycji Kadampy i podkre?la?a szczególnie uczono?? i cnotliwe zachowanie si?. Tsongkhapa natrafi? na szczególnie sprzyjaj?ce warunki, poniewa? ówczesny w?adca z klanu Phagmodrupa, Drukpa Gyaltsen i jego ministrowie w przeciwie?stwie do wi?kszo?ci panuj?cych tego czasu o wiele bardziej byli zainteresowani rozprzestrzenianiem si? Dharmy, ni? sekciarskimi walkami i wojnami. Jednocze?nie nowa szko?a pojawi?a si? wówczas jako ch?tnie witana alternatywa wobec wielu uwik?anych w polityk? klasztorów starych szkó?. Tsongkhapa i jego uczniowie otrzymali silne poparcie ze strony ówczesnego panuj?cego i nowa szko?a Gelugpa zyskiwa?a stale coraz wi?cej zwolenników, a? w 1409 roku Tsongkhapa za?o?y? klasztor Ganden. Dwaj z jego uczniów za?o?yli w kilka lat pó?niej klasztory Sera i Drepung. Te trzy klasztory sta?y si? pó?niej trzema najwi?kszymi klasztorami Tybetu. Ich dogodne strategiczne po?o?enie pozwoli?o im w nadchodz?cych stuleciach zyska? na znaczeniu nie tylko z religijnego, lecz tak?e z politycznego i militarnego punktu widzenia. Jeden z uczniów Tsongkhapy o imieniu Gendyn Drupa za?o?y? w 1447 roku klasztor Taszi Lhünpo w pobli?u Szigatse i zosta? jego pierwszym opatem. Pó?niej zyska? miano Dalaj Lamy.


W?adcy Ringpung

Kiedy Tsongkhapa zmar? w 1419 roku, okolica wraz ze stolic? w Lhasie sta?a si? wyra?nie twierdz? Gelugpy. Natomiast po?o?ony na zachód od niej region Tsang ze stolic? w Szigatse rz?dzony by? przez zwolenników Karma Kagyu, obserwuj?cych z niech?ci? szybki wzrost znaczenia nowej szko?y Gelugpa. Obie strony mia?y za sob? silne klany i w?adców. W 1432 roku zmar? Drakpa Gyaltsen i poniewa? w?ród jego sk?óconych spadkobierców nie znalaz? si? ?aden nast?pca z prawdziwego zdarzenia, dosz?o do trwaj?cej oko?o stu lat walki o w?adz? pomi?dzy w?adcami prowincji i Tsang.

W trzy lata po ?mierci króla w?adca z Ringpung o imieniu Döndup Dord?e zdoby? Szigatse i za?o?y? tam swoj? stolic?. Wielu okolicznych drobnych królów przy??czy?o si? do niego, gdy? wyst?powa? przeciwko w?adcom Phagmodrupa z Nedong.

Dönjö Dord?e, jeden z najpot??niejszych przywódców z klanu Ringpung by? zdecydowanym zwolennikiem Karmapy i chcia? zbudowa? dla niego klasztor w Lhasie, na co nie pozwoli?a mu jednak tamtejsza administracja Gelugpy - dlatego zbudowa? klasztor poza miastem. Ledwie tylko budowa zosta?a uko?czona w 1479 roku, klasztor zosta? noc? zniszczony przez pi?ciuset mnichów Gelugpy, a VII Karmapa Czödrak Gyamtso ledwie uszed? z ?yciem. Kiedy us?ysza? o tym IV Szamarpa, wybrany w wieku 64 lat przez mnichów najwy?szym w?adc? Tybetu, chcia? wys?a? oddzia?y wojskowe by ukara? winnych. Karmapa by? jednak temu przeciwny i powstrzyma? go. Dönjö Dord?e nie pozwoli? sobie jednak odebra? prawa do zemsty i zaatakowa? w 1480 roku Nedong, siedzib? Phagmodrupy. Usun?? tamtejszych zwolenników Gelugpy i osadzi? swoich krewnych jako ministrów, tak ?e - mimo i? tron Nedong formalnie ci?gle jeszcze nale?a? do króla z klanu Phagmodrupa - w rzeczywisto?ci kontrola nad administracj? krajem znajdowa?a si? teraz w r?kach klanu Ringpung. Pierwszy atak na Lhas? nie powiód? si?. W 1488 roku Dönjö Dord?e zaj?? Gyantse i wreszcie w 1498 roku równie? Lhas?.

Od 1409 roku do dnia dzisiejszego w Lhasie odbywa si? corocznie wielkie ?wi?to "Mönlam Czenmo". Poniewa? z tej okazji tysi?ce Tybeta?czyków przybywa?y ze wszystkich stron kraju, ?wi?to to prócz swoich religijnych aspektów mia?o równie? znaczenie polityczne i sprawia?o, ?e organizuj?cy je klasztor zyskiwa? bardzo na znaczeniu. Po zaj?ciu Lhasy Dönjö Dord?e zabroni? mnichom Gelugpy z Drepung Sera i Ganden udzia?u w ?wi?cie i zarz?dzi?, by przez nast?pne dwadzie?cia lat Mönlam Czienmo przygotowywane by?o przez Kagyupów i Szakjapów. Karma Tseten Dord?e, ambitnemu cz?onkowi klanu Ringpung uda?o si? w kilka lat pó?niej przy pomocy pewnej sztuczki przej?? w?adz? w Szigatse: doprowadzi? do tego, i? administracja Ringpung wyda?a mu pozwolenie zebrania w?ród okolicznej ludno?ci trzystu igie? do szycia, po tybeta?sku "khab". Nast?pnie zmieni? w dokumencie owo s?owo na "khrab", co oznacza zbroj?. Przy pomocy tak zdobytego uzbrojenia wyposa?y? swych zwolenników i przej?? w?adz? w Szigatse. Zosta? w ten sposób pierwszym dzier?awc? tronu dynastii Tsang. Zwano go "Depa Tsang".


Dalaj Lama

W?adza klanu Ringpung tak bardzo os?ab?a w kolejnych latach, ?e w 1517 roku musia? si? on wycofa? z Lhasy. Pod duchowym przewodnictwem Gendüna Gyamtso, nazwanego pó?niej II Dalaj Lam?, Gelugpowie znowu przygotowali "Mönlam Czienmo". Reinkarnacja Gendüna, Sönam Gyamtso, zosta? opatem klasztoru Drepung - mistrz ten znany by? ze swej uczono?ci. Kiedy w Lhasie znowu wybuch?y walki pomi?dzy sekciarskimi Gelugpami i Kagyupami, dzi?ki swojej charyzmie uda?o mu si? doprowadzi? do pokoju.
W kilka lat pó?niej porowadzi? ceremoni? kremacyjn? zmar?ego w?adcy Nedong i wreszcie sta? si? tak znany, i? zosta? zaproszony przez w?adc? Mongo?ów Altan Chana. W wyniku tej wizyty Altan Chan wprowadzi? w Mongolii buddyjskie prawodawstwo i nada? Sönamowi Gyamtso tytu? "Dalaj Lamy", który przyznano nast?pnie niejako "wstecz" dwóm jego poprzednim inkarnacjom; w ten sposób Sönam Gyamtso zosta? III Dalaj Lam?. Po d?ugich podró?ach po Mongolii i wschodnim Tybecie Sönam Gyamtso zmar? w 1588 roku w drodze do Tybetu. Zwi?zek szko?y Gelugpa z Mongo?ami stworzony dzi?ki wizycie III Dalaj Lamy mia? si? sta? wa?nym czynnikiem w dalszej historii Tybetu. Do tronu III Dalaj Lamy pretendowa?o dwóch kandydatów - jeden pochodzi? z Tybetu, a drugi z Mongolii. Zdecydowano si? na ch?opca z Mongolii, jednak rodzice na pocz?tku nie zgodzili si? by ich dziecko zosta?o zabrane do Tybetu. Równie? w przypadku pó?niejszych Dalaj Lamów i innych wysokich nauczycieli cz?sto istnia?o wielu ró?nych kandydatów do miana inkarnacji. Wprowadzony przez Karmap? system tulku, a wi?c poszukiwanie i odnajdywanie odrodze? wysokich lamów, ju? w owych czasach by? tak cz?sto nadu?ywany, i? zdarza?o si?, ?e jaki? król wyci?ga? kartk? z imieniem ze z?otej wazy i odpowiednie dziecko zostawa?o potwierdzone jako w?a?ciwy tulku. Ta praktyka - podobnie jak autentyczne odnajdywanie tulku przez nauczycieli takich jak Karmapa - sta?a si? tak powszechna, ?e XIII Dalaj Lama rozpocz?? swój "testament polityczny" do cz?onków rz?du w Lhasie od nast?puj?cych s?ów: "Jak wiecie, nie zosta?em odnaleziony na skutek zwyczajnej praktyki, w czasie której wyci?ga si? los z jednym imieniem ze z?otej wazy..."


Karma Tensung ?angpo

W tym czasie Kagyupowie w Tybecie znowu zyskali na znaczeniu. Syn Karma Tseten Dord?e, odwa?ny i uczony w?adca o imieniu Karma Tensung ?angpo, b?d?cy jednocze?nie zdecydowanym zwolennikiem Karmapy, przej?? w?adz? w Szigatse. Przedtem zdoby? jeszcze du?e obszary w po?udniowym, zachodnim i pó?nocnym Tybecie. Urz?dnicy i mnisi w Lhasie poczuli si? zagro?eni i wywierali nacisk, by IV Dalaj Lama zosta? sprowadzony do Lhasy - s?dzili ?e b?dzie on w stanie stworzy? przeciwwag? dla wp?ywów Karma Tensung ?angpo. W wieku dwunastu lat Dalaj Lama zosta? wbrew woli rodziców przewieziony do Lhasy.

Wkrótce po przybyciu IV Dalaj Lamy do Lhasy jeden z mnichów Szamarpy u?o?y? znakomity wiersz i ofiarowa? go Dalaj Lamie. S?u??cy g?owy Gelugpy nie zrozumieli jednak wiersza i wys?ali odpowied? odnosz?c? si? do niego z lekcewa?eniem. Mnisi Kagyu og?osili z tego powodu, ze s?u??cy Dalaj Lamy nie maj? poj?cia o poezji, co uchodzi?o za ci??k? obraz? wykszta?conej osoby - w ten sposób dosz?o do powa?nych napi??. W 1605 roku VI Szamarpa Czöki ?angczuk odwiedzi? Lhas? i ofiarowa? wielkiemu pos?gowi w D?okangu bia?y szal, na którym napisa? modlitw?. S?u??cy Dalaj Lamy mylnie zinterpretowali równie? t? modlitw? jako obraz? Dalaj Lamy i mongolscy je?d?cy, którzy przywie?li Dalaj Lam? do Lhasy wyruszyli natychmiast, by zniszczy? stajnie Szamara Rinpocze. Szamar Rinpocze by? jednak guru w?adcy Szigatse, Karma Tensung ?angpo. Zaatakowa? on Lhas? wzburzony obraz? swego nauczyciela i wyp?dzi? z niej Mongo?ów. Na znak swej niech?ci do Gelugpów odmówi? pó?niej pozdrowienia Dalaj Lamy w czasie pewnego oficjalnego spotkania.

Pomi?dzy Szamarem Rinpocze i Dalaj Lam? dosz?o wówczas do wymiany korespondencji maj?cej na celu znalezienie drogi po?o?enia kresu konfliktowi. Jednak do spotkania mog?cego do tego doprowadzi? nie dosz?o na skutek intryg s?u??cych obu lamów. S?u??cy Dalaj Lamy przeszukiwali nawet odwiedzaj?cych go go?ci w poszukiwaniu listów, jakie ci mogliby mu przekaza? od Szamara Rinpocze.


Karma Püntsok Namgyal

Po ?mierci Karma Tensung ?angpo w?adz? w pa?stwie obj?? jego syn Karma Püntsok Namgyal. W przeciwie?stwie do ojca mia? on przyjazny stosunek do Dalaj Lamy i poprosi? nawet w czasie wizyty w Lhasie o audiencj?, która stanowi?aby doskona?? okazj? do poprawienia stosunków z Szigatse i Kagyupami. G?ówny s?u??cy Dalaj Lamy odmówi? jednak owej audiencji i og?osi? w?adc? Szigatse wrogiem Gelugpów. Król, który na skutek odmowy utraci? twarz powróci? rozczarowany do Szigatse i nigdy nie zapomnia? ju? owej obrazy. W 1617 roku IV Dalaj Lama zmar? w wieku 28 lat - w?a?ciwie by? on tylko marionetk? w r?kach swych s?u??cych. Przede wszystkim jego wp?ywowy sekretarz troszczy? si? o to, by Dalaj Lama pozosta? odseparowany od zewn?trznego ?wiata i mia? niewielki wp?yw na wydarzenia w Tybecie.

Tymczasem w stolicy Tsang, Szigatse, Karma Püntsok Namgyal przygotowywa? zemst? - atak na Lhas? i trzy g?ówne klasztory Gelugpy. Wcze?niej jeszcze jeden z w?adców popieraj?cych Gelugp? podarowa? pewnemu mongolskiemu plemieniu pos?g Czenrezig i poprosi? o pomoc w walce z królem Tsang. ??dz? zemsty Karma Püntsok Namgyala wzmacnia?o jeszcze to, i? stan??y przeciwko niemu po??czone wojska Mongo?ów i Tybeta?czyków z centralnego Tybetu. W 1618 roku zaatakowa? on Lhas? i klasztory Gelugpy gotuj?c im krwaw? ?a?ni?; ca?e wzgórze klasztoru Drepung pokry?o si? martwymi mnichami Gelugpy. Wiele z klasztorów Gelugpy zosta?o - po tym jak uciekli z nich mnisi - pod przymusem zamienionych w klasztory Kagyu; Gelugpowie byli uciskani pod wieloma wzgl?dami. Obozy wojskowe oddzieli?y Drepung i Sera od Lhasy. Ukoronowaniem tej sytuacji by? zakaz poszukiwania reinkarnacji Dalaj Lamy.

W pobli?u Szigatse sta? za?o?ony przez I Dalaj Lam? klasztor Taszi Lhünpo. Karma Püntsok Namgyal kaza? zbudowa? tam po?o?ony w strategicznie dogodnym miejscu klasztor Kagyu o nazwie Taszi Tsilnön - "Pogromca Taszi Lhünpo". Kamienie na budow? brano z góry po?o?onej nad Taszi Lhünpo - umy?lnie spuszczano ci??kie bloki skalne na klasztor, ma skutek czego wielu mnichów zgin??o lub zosta?o rannych.

Pomimo zakazu g?ówny s?u??cy zmar?ego Dalaj Lamy potajemnie rozpocz?? poszukiwania jego inkarnacji. Wkrótce odnaleziono niezwyk?e dziecko. Zosta?o ono potwierdzone jako nowy Dalaj Lama przez Panczen Lam? - rezyduj?cego w Taszi Lhünpo nauczyciela IV Dalaj Lamy - i innych Rinpocze. Wydarzenia te utrzymano jednak na razie w tajemnicy. Sönam Czöpel poprosi? Mongo?ów o pomoc przeciwko Karma Püntsok Namgyalowi i w 1619 roku grupa Mongo?ów przyby?a do Lhasy. Podali si? za pielgrzymów i rozbili obóz pod miastem. Pocz?tkowa nieufno?? w?adców Lhasy z czasem zmala?a i os?ab?a równie? czujno?? oddzia?ów wojska. Mongo?owie zaatakowali nagle dopiero w 1620 roku i zaj?li Lhas?. Karma Püntsok Namgyal przygotowywa? ju? z Szigatse atak odwetowy, jednak II Panczen Lamie i innym Rinpocze uda?o si? doprowadzi? do tego, i? obie strony przyst?pi?y do rokowa?. Po tym jak Karma Püntsok Namgyal zobowi?za? si? w du?ym stopniu zaprzesta? uciskania Gelugpów, Mongo?owie wycofali si?. Zakaz poszukiwania reinkarnacji Dalaj Lamy nie zosta? jednak wycofany. Kiedy Püntsok Namgyal zmar?, X Karmapa Czöjing Dord?e przeprowadzi? na pro?b? królowej rytua?y dla zmar?ego króla. W jaki? czas pó?niej Karmapa odwiedzi? w jego pa?acu nowego króla Karma Tenkjong ?angpo, który obj?? tron po swoim ojcu w wieku dwunastu lat. Teraz by? regentem Tsang - nazywano go "Deszi Tsangpa". Dopiero wówczas Sönam Czöpel odwa?y? si? og?osi?, i? znalaz? reinkarnacj? Dalaj Lamy. Przez d?ugi czas jednak V Dalaj Lama pozostawa? jeszcze w ukryciu.


V Dalaj Lama i Mongo?owie

Zgodnie z tradycj? w?adców Szigatse, Karma Tenkjong ?angpo nie mia? Gelugpom niczego dobrego do zaofiarowania. Sprzymierzy? si? z dwoma królami - bönpami z Kokonoru i Kham nastawionymi skrajnie negatywnie do Gelugpów i ?lubowa? ostatecznie zniszczy? raz na zawsze Gelugpów. Opaci z Drepung, Sera i Ganden wys?ali Sönam Czöpela do Mongolii, by poprosi? tam o pomoc. Dwudziestoo?mioletni Guszri Chan, w?adca Mongo?ów Khoszot w zasadzie zgodzi? si? jej udzieli?, chcia? jednak sam potajemnie uda? si? do Lhasy, by wyrobi? sobie pogl?d na ca?e po?o?enie. X Karmapa wys?a? do Dalaj Lamy list, w którym wyja?nia?, i? nie popiera dzia?a? wojennych w imieniu religii i ani on sam, ani szko?a Kagyu nie s? zadowoleni z aktywno?ci Tenkjong ?angpo. Dalaj Lama odpowiedzia?, ?e wie o tym i ?e wszystko przyjmie dobry obrót. Karmapa poszed? do Karma Tenkjong ?angpo i nak?oni? go do przerwania przygotowa? do wojny. Powiedzia? mu, i? je?li do niej dojdzie, zgin? tysi?ce ludzi i podkre?li?, ?e równie? sam król nie prze?yje starcia. Karma Tenkjong ?angpo nawi?za? ju? wcze?niej kontakt z Arsalangiem, w?adc? Mongo?ów Czogtu - przyby? on ju? do Tybetu z dziesi?cioma tysi?cami ?o?nierzy, by zniszczy? Gelugpów. Guszri Chan spotka? si? z nim jednak po drodze i przekona? go do zmiany planów. Arsalang przyby? do Lhasy, z?o?y? ho?d Dalaj Lamie i obieca? nie uczyni? ?adnej szkody Gelugpom. Karma Tenkjong ?angpo doniós? ojcu Arsalanga o zdradzie syna; kaza? go on za to zamordowa?. Pozbawione dowódcy oddzia?y cz??ciowo zosta?y rozbite, cz??ciowo za? wycofa?y si? lub pokojowo osiedli?y w Tybecie. W 1683 roku Gelugpowie wiwatowali w Lhasie na cze?? Guszri Chana nazywaj?c go swym wybawc?.

Kiedy szpiedzy Gelugpy otrzymali informacj?, ?e jeden z wymienionych wcze?niej królów-bönpów chce namówi? w?adc? Szigatse na powtórne zaatakowanie Gelugpów, Guszri Chan zebra? swoje wojska, by raz na zawsze unieszkodliwi? ich obu. Czeka? tylko na instrukcje z Lhasy, gdzie Dalaj Lama i Sönam Czöpel omawiali po?o?enie. Dalaj Lama by? przeciwny dalszemu przelewowi krwi, rozumia? równie?, ?e to obra?enie króla przez Gelugpów by?o przyczyn? problemów. Wyja?ni? te?, ?e w mi?dzyczasie pozycja Gelugpów i ich rz?du umocni?a si? na tyle, i? nie musz? ju? oni konkurowa? z innymi o?rodkami w?adzy - Nedong szko?y Karma Kagyu i szko?y D?onangpa. Oznacza?o to, ?e Dalaj Lama namawia? Guszri Chana tylko do rozbicia wojsk króla-bönpy, jednak wp?ywy Sönam Czöpela by?y tak du?e, i? potrafi? on nak?oni? Guszri Chana równie? do ataku na Szigatse.

W 1661 roku Guszri Chan zwyci??y? króla-bönp? w Kham i wys?a? swoj? armi? do Szigatse. Podczas gdy Sönam Czöpel próbowa? przekona? Dalaj Lam?, ?e powstrzymywanie Guszri Chana jest ju? bezcelowe, mongolski przywódca wys?a? do Dalaj Lamy list namawiaj?c go, by przy pomocy zaproszenia wydosta? Panczen Lam? z klasztoru Taszi Lhünpo w pobli?u Szigatse, gdy? wkrótce ma zamiar zaatakowa? i wróg mo?e zatrzyma? go jako zak?adnika. Poniewa? Karma Tenkjong ?angpo nie powinien powzi?? podejrze?, Panczen Lama zosta? pod jakim? pozorem zaproszony do Lhasy i natychmiast wyjecha?. Karma Tenkjong ?angpo dowiedzia? si? jednak szybko o zbli?aj?cej si? napa?ci, kaza? zatrzyma? Panczen Lam? pod Lhas? i poprosi? go o podj?cie si? roli rozjemcy. Mimo ?e Panczen Lama zrobi? wszystko co móg?, nie zdo?a? porozumie? si? z Sönam Czöpelem, który zobaczy? ostateczn? szans? zniszczenia w?adców Tsangu. Kiedy Szigatse i klasztor Kagyu Taszi Tsilnön przygotowywa?y si? do odparcia ataku, armia Guszri Chana zajmowa?a jeden z dystryktów Tsang po drugim. Kiedy mongolskie oddzia?y otoczy?y wreszcie fort Karma Tenkjong ?angpo i klasztor Taszi Tsilnön, natrafi?y na tak zaci?ty opór, i? sta?o si? dla nich jasne, ?e tylko d?ugie obl??enie mo?e doprowadzi? do zwyci?stwa. Sönam Czöpel nie liczy? si? z tak siln? obron?, sta? si? nerwowy i poprosi? Dalaj Lam? o poprowadzenie rokowa?. Ten jednak odmówi? jego pro?bie w szorstkich s?owach uzasadniaj?c to tym, ?e przeciwnik sam zacz?? wojn?, oraz ?e Karma Tenkjong ?angpo nigdy by im nie wybaczy?; po odej?ciu Mongo?ów zem?ci?by si? na Gelugpach. Dalaj Lama powiedzia?, ?e teraz nie ma ju? innej drogi ni? doprowadzenie wojny do ko?ca. Powiedzia? te?, ?e je?li by j? przegrali, musieliby poszuka? sobie innego kraju do zamieszkania.

Sönam Czöpel zrezygnowa? wówczas z wcze?niejszej neutralno?ci i wyruszy? wraz z wojskiem do Szigatse, by walczy? razem z Mongo?ami. Si?y obl??onych po jakim? czasie os?ab?y i Karma Tenkjong ?angpo poprosi? Panczen Lam? i Karmap? o poprowadzenie rokowa?, które jednak spe?z?y na niczym.

X Karmapa Czöjing Dord?e podzieli? wszystko co posiada? mi?dzy biednych, pozostawi? w Tsurphu Gyaltsaba Rinpocze jako swego reprezentanta i rozbi? obóz w okolicy Jam Dur.


Koniec królewskiej dynastii z Szigatse

W 1642 roku upad? fort Szigatse i klasztor Taszi Tsilnön. Tysi?ce ludzi zgin??o, a król i jego orszak zostali pojmani. Na ulicach Lhasy mnisi trzech wielkich klasztorów Gelugpy ?wi?towali zwyci?stwo.

Guszri Chan zaprosi? Dalaj Lam? do Szigatse i og?osi? go tam panem ca?ego Tybetu. Sönam Czöpel zosta? mianowany regentem. Dalaj Lama og?osi? Lhas? stolic? Tybetu i nada? tybeta?skiemu rz?dowi nazw? Gaden Phodrang - tak samo nazywa?a si? jego rezydencja w pobli?u Drepung. Zatwierdzi? nowe prawa, mianowa? gubernatorów i ministrów oraz rozpocz?? budow? Potali. Dalaj Lama og?osi? swojego nauczyciela Losanga Czöki Gyaltsena, opata Taszi Lhünpo, wypromieniowaniem Amitaby i powiedzia?, ?e jest on ju? czwartym z owych tulku. Nosi? on ju? tytu? Panczena i zosta? nazwany Panczen Rinpocze.

Podczas gdy Karma Tenkjong ?angpo siedzia? w lhaskim wi?zieniu, jego zwolennicy zaatakowali nowy tybeta?ski rz?d; miasto Gyantse zosta?o zdobyte, a w prowincji Kongpo spalono klasztory Gelugpy. Zjednoczone oddzia?y Mongo?ów i Gaden Phodrang odnios?y jednak zwyci?stwo nad rebeliantami. Karma Tenkjong ?angpo i dwaj z jego pojmanych ministrów zostali ca?kowicie zaszyci w zwierz?ce skóry i wrzuceni do rzeki przep?ywaj?cej przez Szigatse. Wszystko co w?adca posiada? przypad?o Dalaj Lamie. Z klasztoru Karmapy Taszi Tsilnön nie pozosta? kamie? na kamieniu - materia? pozosta?y po zburzeniu budynków zu?yto do odnowienia innych klasztorów. Wiele mniejszych klasztorów Karmapy zamieniono pod przymusem w klasztory Gelugpy, a lamowie Kagyu zostali uwi?zieni - w 1643 roku zaatakowano klasztory Surmang Namgyal-Tse, Düdsi-Til i inne, a VII Trungpa Tulku trafi? do lochu.

X Karmapa otrzyma? w swym obozie ko?o Jam Dur list od Dalaj Lamy, w którym wzywa? on go, by da? s?owo, i? Kagyupowie nie b?d? ju? prowadzi? wojny przeciwko Gelugpom. Karmapa odpowiedzia?: "Jak mogliby?my odwa?y? si? przynosi? w przysz?o?ci szkod? Gelugpom, je?li nie czynili?my tego nigdy w przesz?o?ci?" Wyrazi? równie? gotowo?? spe?nienia wszystkich wezwa? Dalaj Lamy, by dowie?? swej szczero?ci w tym punkcie. Ministrowie Dalaj Lamy zinterpretowali jednak odpowied? Karmapy w ten sposób, ?e nie zdystansowa? si? on w pe?ni wobec dzia?a? wrogich Gelugpie i wys?ali oddzia?y wojska by zaatakowa?y obóz Karmapy. Wielu ludzi z otoczenia Karmapy zosta?o zabitych, a on sam ledwo unikn?? ?mierci. Karmapa powiedzia? jednemu ze swych zwolenników którzy prze?yli, i? powinni rozproszy? si? po kraju i uciek? z jednym tylko s?u??cym. W?drowali przez ponad trzy lata w dziczy - w jedzenie zaopatrywa? ich Guru Rinpocze i dzikie zwierz?ta. Wreszcie dotarli do klasztoru Targje Gang w Jyang. Drog? do? wskazywali im Nagowie, a tak?e ma?py, które przychodzi?y po b?ogos?awie?stwo. Pó?niej Karmapa odwiód? króla Jyang od zamiaru zaatakowania Mongo?ów w centralnym Tybecie, mimo ?e ten zebra? ju? wielka armi? i z?o?y? ?lubowanie, i? w przypadku zwyci?stwa uczyni Karmap? panem Tybetu. Pó?niej Karmapa podró?owa? po Tybecie w przebraniu ?ebraka, by odnale?? now? inkarnacj? Szamara Rinpocze - Karmapa zobaczy? j? w wizji. W 1673 roku Karmapa przyby? wreszcie do Lhasy, gdzie spotka? si? z Dalaj Lam? - wyda? on pozwolenie, na mocy którego Karmapa móg? znowu osi??? w Tsurphu.

Od tamtej pory Dalaj Lamowie - w praktyce za? ich regenci - panowali w Tybecie. W centralnym Tybecie sprawowali praktycznie w?adze absolutn?, w innych cz??ciach kraju ich pozycj? uznawano natomiast cz?sto tylko pod przymusem. Wschodniotybeta?scy Khampowie na przyk?ad czuli si? w tak niewielkim stopniu cz??ci? Tybetu, ?e mówili o "Bo" (centralny Tybet) i "Kham" (wschodni Tybet) jako dwóch ró?nych krajach. ?aden w?adca nie mia? wystarczaj?cej si?y, by na d?u?sz? met? przeciwstawia? si? centralnemu rz?dowi w Lhasie, mimo ?e niektórzy ci?gle tego próbowali.