|
Buddyzm na Zachodzie Dzigar Kongtrul Rinpocze |

|
|
Źródło: Vajra Tool
Moje postrzeganie buddyzmu na Zachodzie zmieniÅ‚o siÄ™ na przestrzeni lat. Teraz moje nastawienie jest pozytywne i optymistyczne; nie żebym kiedyÅ› byÅ‚ sceptyczny czy miaÅ‚ wÄ…tpliwoÅ›ci, ale w miarÄ™ upÅ‚ywu czasu czÅ‚owiek nabiera coraz wiÄ™kszej pewnoÅ›ci. Wydaje siÄ™, że szanse, by podstawy buddyzmu zakorzeniÅ‚y siÄ™ na Zachodzie rosnÄ…. NabraÅ‚em znacznie wiÄ™kszego przekonania w tej kwestii na podstawie wÅ‚asnego doÅ›wiadczenia – jestem do pewnego stopnia pewien.
W ciÄ…gu ostatnich lat zainteresowanie buddyzmem na Zachodzie wzrasta. Może to być bardzo pozytywnÄ… oznakÄ… tego, że ludzie zaczynajÄ… rozumieć i nawiÄ…zywać zwiÄ…zek z prawdziwym znaczeniem nauk Buddy. Wraz z rosnÄ…cÄ… wdziÄ™cznoÅ›ciÄ… dla nauk, ludzie czytajÄ… wiÄ™cej książek, publikuje siÄ™ ich też wiÄ™cej i coraz wiÄ™ksza liczba osób podążajÄ…cych różnymi Å›cieżkami życia przechodzi na buddyzm – wielu z nich nie posiadajÄ…c wczeÅ›niej zbyt wielkiej wiedzy na ten temat. Kiedy nawiÄ…zujÄ… zwiÄ…zek z DharmÄ… i wplatajÄ… jÄ… w swoje codzienne doÅ›wiadczenia, odkrywajÄ…, że Dharma jest peÅ‚na znaczenia. Nie tylko pojedyncze osoby oddajÄ… siÄ™ praktyce i studiujÄ… DharmÄ™; również różne sanghi (grupy praktykujÄ…cych) zaczynajÄ… przejawiać niÄ… autentyczne zainteresowanie. JeÅ›li przyjrzeć siÄ™ temu, co wydarza siÄ™ w sanghach buddyjskich – czy to bÄ™dzie Theravada, Zen czy tradycje tybetaÅ„skie – jest to coÅ› wspaniaÅ‚ego. Sporo już zostaÅ‚o uczynione, by ugruntować buddyzm na Zachodzie; wciąż jednak wiele pozostaje do zrobienia.
Podczas gdy udzielono już wielu nauk i wprowadzono wiele praktyk, wiele z nich wciąż opiera się na zewnętrznych formach i strukturze. Ugruntowanie esencji Dharmy na Zachodzie zajmie trochę czasu i będzie zależało od tego, jak dobrze ludzie poradzą sobie z tym, co otrzymują i jak bardzo cenią źródło tych nauk.
Aby ugruntować prawdziwÄ… głębiÄ™ Dharmy na Zachodzie, ważne jest posiadanie jakiegoÅ› punktu odniesienia, wsparcia dla naszej inspiracji. JeÅ›li przyjrzeć siÄ™ ludziom w Tybecie, Chinach, Japonii, Sri Lance czy Tajlandii, zobaczymy, jak wiele czasu, energii i oddania wÅ‚ożyli oni w przeniesienie Dharmy ze szlachetnych Indii do swoich krajów. BadajÄ…c historiÄ™, możemy zobaczyć, że wiele jeszcze pozostaje do zrobienia, by dorównać ogromowi tej pracy i zaangażowania w pokonywanie trudnoÅ›ci. Sporo jeszcze musimy siÄ™ nauczyć, jeÅ›li chodzi o głębiÄ™ szacunku, zaangażowanie, oddanie i pokonywanie przeszkód. Obecnie wielu ludzi na zachodzie przejawia ogromne oddanie i zdolność do pokonywania przeszkód – jednak nadal konieczny jest wytężony wysiÅ‚ek, nie tylko na poziomie jednostki, lecz również w skali globalnej.
Ponadto, jako że próbujemy ugruntować coś, co wykracza poza poczucie ego, bardzo ważne jest sprawdzanie własnego wysiłku. Jeżeli chodzi o Dharmę, rezultaty zależą od tego, jak szczery jest nasz trud oraz od tego, czy kieruje nami coś więcej niż egoistyczna motywacja. Czy jesteśmy powodowani wyłącznie chęcią osiągnięcia własnej korzyści, czy chcemy również zrobić coś dla innych? Aby ugruntować świętą Dharmę na Zachodzie, musimy szczerze badać swoją motywację i działanie w zakresie uczenia się, praktyki i nauczania Dharmy. Sprawdzanie własnej motywacji i sposobu, w jaki studiujemy, praktykujemy i nauczamy Dharmy jest bardzo ważne. Takie bardzo krytyczne i otwarte podejście zmierzające do urzeczywistnienia mądrości buddyzmu, zamiast kierowania uwagi na boczne tory wszelkiego rodzaju światowych spraw, stanowi kluczowi element, od którego zależeć będzie to, czy buddyzm przyjmie się na Zachodzie czy też nie.
Musimy również dokÅ‚adnie sprawdzać nasze organizacje. Nawet bardzo duża organizacja, która pozornie rozpowszechnia prawdziwÄ… DharmÄ™ i czyni wiele dobrego, może w istocie być pod wpÅ‚ywem czyjejÅ› egoistycznej motywacji. W takim przypadku nie bÄ™dzie ona wcale rozpowszechniaÅ‚a prawdziwej i trwaÅ‚ej Dharmy, a zatem nie bÄ™dzie zbyt pożyteczna. Organizacja taka może przetrwać jedno pokolenie, lecz nawet na przestrzeni tego jednego pokolenia może wydarzyć siÄ™ wiele zmian. Musimy zatem wÅ‚ożyć autentyczny wysiÅ‚ek – na poziomie indywidualnym i zbiorowym – w studiowanie i praktykowanie Dharmy, tak by wykroczyÅ‚a ona poza egoistyczne dążenia.
Rozkwit buddyzmu na Zachodzie bÄ™dzie również zależaÅ‚ od warunków zewnÄ™trznych, czyli sytuacji na Å›wiecie. Powinna ona być stabilna; na Å›wiecie musi panować pokój i postÄ™p gospodarczy. Wojna, głód, zniszczenie czy zmiany rzÄ…dów z demokratycznych na bardziej radykalne czy fanatyczne wpÅ‚ywajÄ… na ludzi. Kiedy pomyÅ›lne warunki dojrzejÄ…, podobnie jak wydarzyÅ‚o siÄ™ to w najdoskonalszy sposób w szlachetnych Indiach, Tybecie, Chinach, Japonii, Korei, Birmie, Tajlandii i Sri Lance – gdzie Dharma i autentyczne linie przekazu wciąż kwitnÄ… – Dharma przyjmie siÄ™ również na Zachodzie.
Wyzwania na ścieżce
Istnieje wiele przeszkód na ścieżce. Przeszkody te, inaczej mary, nie są czymś charakterystycznym tylko dla zachodu, działania mary stanowią ważny element nauk buddyjskich. W Sutrze Pradżniaparamity wiele jest nauk dotyczących wyzwań i przeszkód oraz tego, w jaki sposób jawią się one ludziom podążającym ścieżką lub grupom próbującym wspólnie zrobić coś dobrego. Od tych pojedynczych osób i grup zależy zrozumienie, jak należy pokonać te przeszkody. Licznym praktykującym w szlachetnych Indiach i w innych miejscach, gdzie buddyzm jest rozpowszechniony udało się tego dokonać. Nie poddając się marom, byli oni w stanie prowadzić autentyczne życie duchowe i osiągnąć wiele dla samych siebie i dla innych. Zasadnicze znaczenie ma to, by podobnie wydarzyło się również na Zachodzie.
Jeżeli nasz indywidualny i zbiorowy trud włożony w praktykę ma w rezultacie przynieść wspaniałe owoce, musimy postarać się o prawdziwe zrozumienie Dharmy i przełożyć to zrozumienie na praktykę. Musimy również pracować z zasłonami umysłu, które uniemożliwiają nam zrozumienie, że prawda znajduje się wewnątrz każdego z nas. Wówczas skorzystamy na tym nie tylko my sami, ale będziemy również w stanie przynosić pożytek innym.
Linia przekazu nauk i praktyki
Ugruntowanie przekazu linii nauk i praktyki na Zachodzie wymaga ogromnej pracy. Na tym polu poczyniono już wiele i ludzie już teraz zbierają plony tego postępu. Konieczna jest jednak dalsza praca, by przetłumaczyć nauki na różne języki zachodnie.
Aby ugruntować liniÄ™ przekazu, nauki Dharmy muszÄ… zostać rozpowszechnione w prawdziwym znaczeniu linii przekazu. W przeciwnym razie Dharma podlegać bÄ™dzie wszelkiej maÅ›ci interpretacjom – a nasza wÅ‚asna interpretacja niekoniecznie jest tożsama z prawdziwÄ… DharmÄ… i naukami zawartymi w pismach. Autentyczna linia przekazu chroni nauki przed ich wypaczeniem, a to z kolei umożliwia nam kultywowanie wiedzy w o wiele głębszy sposób niż tylko czytanie i interpretacja książki.
W jÄ™zyku tybetaÅ„skim bardzo ważne sÄ… terminy: czepa, tsöpa i tsampa. Czepa znaczy „nauczać”, tsöpa znaczy „omawiać”, a tsampa znaczy „porzÄ…dkować”. Mahapandici napisali wiele komentarzy do nauk Buddy, a nastÄ™pnie teksty te przeÅ‚ożone zostaÅ‚y przez wielkich tÅ‚umaczy z różnych krajów buddyjskich. Naszym zadaniem jest przeÅ‚ożenie nauk na jÄ™zyki zachodnie w sposób autentyczny i wolny od osobistych interpretacji. To coÅ› niezwykle drogocennego. JednoczeÅ›nie, aby rzeczywiÅ›cie zrozumieć nauki oraz ich znaczenie dla osób zainteresowanych podążaniem drogÄ… do oÅ›wiecenia, potrzebne jest omówienie nauk. Takie omówienie jest konieczne dla wÅ‚aÅ›ciwego zrozumienia nauk i ich znaczenia dla osób podążajÄ…cych drogÄ… do oÅ›wiecenia. NastÄ™pnie, o ile to możliwe, konieczne jest ich uporzÄ…dkowanie zgodnie z zasadami opisanymi w sutrach buddyjskich. W ten sposób możemy wnieść do Å›wiata coÅ› naprawdÄ™ wartoÅ›ciowego.
Aby linia przekazu praktyki została naprawdę ugruntowana, przekazywane nauki dotyczące poglądu, medytacji i działania muszą zostać urzeczywistnione. Wszelkie otrzymane nauki mogą być w całości zrozumiane wyłącznie poprzez własne doświadczenie. Tylko wówczas nasze urzeczywistnienie jest autentyczne i równe urzeczywistnieniu tych, od których otrzymaliśmy przekaz. Poprzez takie ucieleśnienie lub utrzymywanie urzeczywistnienia możemy rzeczywiście wyzwolić się z cierpień samsary i cyklicznej egzystencji i zrealizować wspaniałą motywację przynoszenia pożytku innym. Wraz z upływem czasu i przy konsekwentnym wysiłku wielu ludzi oddanych odnalezieniu prawdziwego znaczenia poprzez praktykę Dharmy, możemy autentycznie ugruntować linię przekazu praktyki.
Jako że jest to proces bardzo osobisty, związek pomiędzy uczniem a nauczycielem ma tu zasadnicze znaczenie. Autentyczność i stopień naszego oddania mają ogromny wpływ na nasze zrozumienie i przełożenie go na doświadczenie. Bez oddania, będzie to po prostu wymiana informacji. Nie będzie serca w otrzymywaniu i pobieraniu nauk, nie będzie wdzięczności za to, co otrzymujemy i nasz umysł ani życie nie ulegną prawdziwej transformacji. Oddanie powinno pojawić się w sposób naturalny i jest ono bardzo ważne.
Kultura oddania
Dla dzisiejszego człowieka, skupionego na sobie i podtrzymywaniu poczucia własnej tożsamości i dumy, oddanie jest wyzwaniem. Jest wyzwaniem dla tych, którzy chcą się uczyć, ale nie mają autentycznej woli zrezygnowania z ego.
Ważne bÄ™dzie zatem wypracowanie kultury wspierajÄ…cej oddanie – nie pÅ‚ytkie oddanie charakterystyczne dla popkultury, ale oddanie, które rzeczywiÅ›cie przenika do nas aż z czasów Buddy. W szlachetnym kraju Indii, w winai i wszystkich naukach Buddy obecna jest tradycja oddania. W krajach, gdzie Buddyzm rozprzestrzeniÅ‚ siÄ™ i byÅ‚ autentycznie praktykowany, istnieje kultura oddania i wiele życiorysów mistrzów uosabiajÄ…cych oddanie. Kiedy dysponujemy licznymi przykÅ‚adami ludzi, którzy – dziÄ™ki bliskoÅ›ci z nauczycielem i podążaniu za jego przewodnictwem, na mocy oddania pÅ‚ynÄ…cego prosto z serca – odnieÅ›li korzyÅ›ci i rzeczywiÅ›cie zmienili wÅ‚asne życie – przykÅ‚ady takie stajÄ… siÄ™ inspiracjÄ… dla innych, mamy bowiem autentyczne „dowody”, że to dziaÅ‚a.
Dharma pasją na całe życie
Dharma to nie hobby ani praktyka w wolnym czasie; Dharma nie przypomina chodzenia do szkoły czy na uczelnię uwieńczonego otrzymaniem świadectwa czy dyplomu. Dharma to życiowa pasja, wymagająca zaangażowania przez całe życie. Trzeba poświęcić swoje życie Dharmie i poprzez praktykę poszukiwać znaczenia tego, co z podziwem postrzegamy jako wartościowy sposób życia. Niezależnie od wyzwań, z jakimi się spotykamy, musimy korzystać z okazji, wykorzystać każde z wyzwań i wykroczyć poza nie. Tylko w taki sposób osiągniemy ostateczne korzyści. Jeżeli udajemy się na odosobnienia i w sposób autentyczny praktykujemy Dharmę, tak jak praktykowano ją w przeszłości, otrzymane owoce będą takie same jak te uzyskiwane w przeszłości.
Myślenie długofalowe
PrawdÄ… jest, że czasy siÄ™ zmieniÅ‚y i zmieniÅ‚ siÄ™ nasz styl życia; jednak jeżeli chodzi o wprowadzanie Dharmy do naszego życia, nic siÄ™ nie zmieniÅ‚o. Jest tak ponieważ pojedynczy czÅ‚owiek, choć ma inny charakter czy zasÅ‚ony umysÅ‚u, jest taki sam jak ludzie w przeszÅ‚oÅ›ci. To, czym wypeÅ‚nione jest nasze życie mogÅ‚o ulec pewnej zmianie, jednak nasza podstawowa natura pozostaje taka sama. Zatem, w zakresie sposobu stosowania Dharmy i potrzeby uwolnienia siÄ™ od przeszkód, nic siÄ™ nie zmieniÅ‚o. Cokolwiek uczynili wielcy mistrzowie w przeszÅ‚oÅ›ci, my jako ludzie współczeÅ›ni musimy uczynić to samo. Oni odkryli wspaniaÅ‚e zrÄ™czne Å›rodki zawarte w praktyce Dharmy, które my dziÅ› możemy docenić i zastosować. Nowoczesność odbija siÄ™ negatywnie na wszystkich religiach, nie tylko na buddyzmie; z drugiej zaÅ› strony może ona być ogromnie pomocna. Bycie czÅ‚owiekiem XXI wieku nie może wiÄ™c stanowić dla nas wymówki. JeÅ›li my, „nowoczeÅ›ni ludzie” chcemy, by nasza praktyka pasowaÅ‚a do nas i sÅ‚użyÅ‚a naszej wygodzie bardziej niż autentycznej Dharmie – wtedy staje siÄ™ ona naszÄ… wÅ‚asnÄ… wygodnÄ… DharmÄ…, nie zaÅ› autentycznÄ… DharmÄ… z 2500-letniÄ… historiÄ….
Dharma na Zachodzie jest czymÅ› zupeÅ‚nie nowym i potrzeba trochÄ™ czasu, by rzeczywiÅ›cie siÄ™ tu zadomowiÅ‚a. BÄ™dzie to zależaÅ‚o od tego, czy te same warunki – pojedyncze osoby, sanghi, nauczyciele i pomyÅ›lne warunki na Å›wiecie – zejdÄ… siÄ™, tak by Dharma mogÅ‚a rozkwitać, podobnie jak miaÅ‚o to miejsce w innych krajach. Jeżeli tak siÄ™ stanie, Dharma zwycięży na Zachodzie i wpÅ‚ynie na życie wielu ludzi, wnoszÄ…c mnóstwo dobra do Å›wiata.
Åšwiat zachodni jest dominujÄ…cÄ… potÄ™gÄ… na Å›wiecie, pod wzglÄ™dem politycznym i gospodarczym. Jeżeli Dharma na Zachodzie zwycięży, jej esencja – czyli dziaÅ‚anie dla pożytku wszystkich istot – również zostanie urzeczywistniona. DziÄ™ki rozkwitowi buddyzmu, przed ludzkoÅ›ciÄ… może stać wspaniaÅ‚a przyszÅ‚ość. Nie mówiÄ™ tego jako buddysta czy też osoba wychowana w filozofii buddyjskiej; dowody moich twierdzeÅ„ można autentycznie zweryfikować, poznajÄ…c historiÄ™.
Mam szczerÄ… nadziejÄ™, że taki czas nastanie w obecnym i kolejnych stuleciach. Trzeba myÅ›leć dÅ‚ugofalowo; spoglÄ…danie kilka wieków do przodu to wizja naprawdÄ™ krótkofalowa, gdy weźmie siÄ™ pod uwagÄ™ historiÄ™ ludzkoÅ›ci i to, co może najlepiej jej posÅ‚użyć. Technologia i nauka umożliwiÅ‚y ogromny postÄ™p i znaczÄ…co przyczyniÅ‚y siÄ™ do poprawy warunków życia ludzi. Jednakże jeżeli prawdziwa natura czÅ‚owieka ma rozkwitnąć w autentyczny i pozytywny sposób, bÄ™dzie to zależne od iloÅ›ci Dharmy obecnej na Å›wiecie – nie Dharmy jako sÅ‚owa ale prawdziwej esencji Dharmy.
Tłumaczenie: Alina Mroczek (Slovik Translations).




