|
Zasada mandali fragment książki "Gorący oddech dakini" Judith Simmer-Brown |

| Książka objęta patronatem medialnym "Cyber Sanghi". |
|
|
Praktykującemu, który został wprowadzony w doświadczenie oświecenia, wewnętrzna dakini mądrości objawia się poprzez mandalę, pełny obraz wszechświata takiego, jakim jest, z jego aspektami fizycznymi, umysłowymi i duchowymi. Będąc symbolem, mandala ukazuje metodę przekształcenia pomieszanego i zdeformowanego poglądu w pogląd oparty na zrozumieniu rzeczy takimi, jakie naprawdę są: ostatecznie nie istniejące niezależnie oraz pełne zalet oświecenia.
Kiedy w tybetańskich tantrach rozpatruje się świat z perspektywy pustości i świetlistości, jest on postrzegany jako oświecony i doskonały z natury. To oznacza, że chociaż życie może być pełne pomieszania i bólu, z perspektywy oświecenia ból i pomieszanie są grą mądrości, w której można rozpoznać wzór nazywany zasadą mandali. Jeśli potrafimy postrzegać trudne sytuacje jako mandalę, możliwe staje się ich przekształcenie. Zasada mandali, doskonałe królestwo wewnętrznej dakini, leży u sedna wadżrajany.
Tybetańskie ikonograficzne wyobrażenia mandali (kjil-khor) to dwuwymiarowe diagramy lub trójwymiarowe modele, które przedstawiają wszechświat jako pałac, tron lub piedestał otoczony niezwykłym pięknem. Charakterystyczne cechy mandali to centralny punkt (kjil) otoczony (khor) murami, obwodem lub królestwem. Centrum i obwód są przedstawiane jako współzależne, co stanowi klucz do odkrycia mocy mandali. W wąskim rozumieniu mandala jest obrazem pola mocy jidama, który zajmuje w nim centralne miejsce.
W szerszym kontekÅ›cie mandala stanowi paradygmat naturalnego funkcjonowania zjawisk. Mandale sÄ… swoistymi „teoriami systemów” w wadżrajanie i z tej perspektywy każda sytuacja przebiega zgodnie z dynamikÄ… zasady mandali. Na przykÅ‚ad miasto ma centrum i peryferie: centrum wÅ‚adzy, dzielnicÄ™ biznesu i przedmieÅ›cia – wszystko połączone drogami szybkiego ruchu. Sieci komunikacyjne posiadajÄ… spójnÄ… strukturÄ™ i rzÄ…dzÄ… siÄ™ wspólnymi zasadami organizacyjnymi. Roje pszczół decydujÄ… kolektywnie o wyborze nowego miejsca odpowiedniego do zasiedlenia. Rodzina jest oparta na zÅ‚ożonych schematach funkcjonowania i komunikacji, a role jej czÅ‚onków wzajemnie wiążą siÄ™ ze sobÄ…. Kiedy zrozumiemy dynamiczne zwiÄ…zki istniejÄ…ce w mandalach, możemy odczuć przebÅ‚ysk zrozumienia, co oznacza doskonaÅ‚ość w wadżrajanie.
Zwykle w naturalnej mandali nie rozpoznaje siÄ™ mandali ani systemu obdarzonego wÅ‚aÅ›ciwymi jej parametrami i dynamikÄ…. W szczególnoÅ›ci trudne jest uznanie w mandali podziaÅ‚u mocy miÄ™dzy centrum a peryferiami. Centrum chce manipulować peryferiami albo peryferia próbujÄ… osÅ‚abić pozycjÄ™ centrum. Ze zwyczajnego punktu widzenia mandala może wydawać siÄ™ zwykłą dyktaturÄ…: centralna figura nie uznaje i nie respektuje peryferii, narzucajÄ…c im swojÄ… tyraniÄ™. Albo odwrotnie – peryferia nie uznajÄ… lub nie szanujÄ… wÅ‚adzy centrum i próbujÄ… jÄ… podkopać, wywoÅ‚ujÄ…c rebeliÄ™, chaos bÄ…dź anarchiÄ™. Kiedy do tego dochodzi, wszystko siÄ™ redukuje do najmniejszego wspólnego mianownika i nie ma miejsca na czysty poglÄ…d. Ból, strach i egoistyczne cele zaczynajÄ… dominować i nic nie może siÄ™ rozwijać. TakÄ… dynamikÄ™ można zaobserwować w organizacjach, które oscylujÄ… miÄ™dzy dwiema skrajnoÅ›ciami: nadmiarem wÅ‚adzy w rÄ™kach jednego lub dwóch liderów a kompletnym brakiem centralizacji, który prowadzi do walk miÄ™dzy różnymi frakcjami. Kiedy nie dostrzegamy funkcjonowania zasady mandali, nieustannie coÅ› odrzucajÄ…c, chwytajÄ…c lub próbujÄ…c manipulować otoczeniem, żeby uczynić je innym, niż jest, trudno jest nam doÅ›wiadczyć otaczajÄ…cego nas bogactwa.
Zgodnie z poglÄ…dem wadżrajany żyjemy w wielu mandalach jednoczeÅ›nie, sÄ… to: nasza kariera lub praca, rozrywki, rodzina, wspólnota religijna, sÄ…siedztwo, miasto, kraj. W wadżrajanie, tak jak w podejÅ›ciach feministycznych, nie ma rzeczywistych granic miÄ™dzy życiem osobistym a pozostaÅ‚ymi aspektami egzystencji; najintymniejsza mandala, w której żyjemy, to nasza osobista mandala. Wszystkie wymienione wyżej aspekty odgrywajÄ… w niej swojÄ… rolÄ™, wliczajÄ…c w to ciaÅ‚o fizyczne, zdrowie i nastroje. W każdej takiej mandali dziaÅ‚a podobna dynamika, ale zazwyczaj – nie potrafiÄ…c rozpoznać doskonaÅ‚oÅ›ci przesycajÄ…cej najmniejszÄ… nawet drobinÄ™ doÅ›wiadczenia – nieustannie walczymy i cierpimy. Jest to zgodny z poglÄ…dem wadżrajany opis Pierwszej Szlachetnej Prawdy nauczanej przez BuddÄ™, prawdy o istnieniu cierpienia.
Jedyna możliwość transformacji, która nam pozostaje, to osadzenie się w świecie, w którym się znajdujemy, jakikolwiek by on był, i rozpoznanie w nim mandali. Oznacza to zadomowienie się w pracy, w relacji uczuciowej, we wspólnocie i zaakceptowanie wszystkich ich trudnych aspektów. Zobaczyć własne życie jako mandalę można tylko wtedy, gdy uwzględni się wszystko, co się na nie składa, nie tylko jego pozytywne strony, ale i te, które wolelibyśmy zignorować, wymazać lub odsunąć.
Kiedy otworzymy się na pojawiające się okoliczności i zaakceptujemy je takimi, jakie są, zajmiemy miejsce pośrodku mandali, której granice sami ustalimy, rozpoznając naturalne ograniczenia fizyczne i mentalne naszego układu. Możliwa staje się wówczas praca z sytuacjami i nawiązywanie relacji z zewnętrznymi okolicznościami. Każda część układu może się komunikować z pozostałymi i zaczynamy doświadczać poczucia pełni. Można więc zobaczyć, jaką rolę każda część odgrywa w naszym życiu i czy całość funkcjonuje dobrze, czy źle. Przyjęcie takiej perspektywy pozwala dostrzec naturalną wartość życia i wszystkich możliwości, które ono oferuje. W wadżrajanie ta perspektywa nosi nazwę czystego poglądu (tag-nang), który polega na dostrzeganiu doskonałości świata.
Ta zmiana paradygmatu myÅ›lenia o Å›wiecie i wchodzenia z nim w relacjÄ™ pochodzi z przeksztaÅ‚cajÄ…cej mocy mandali, potężnej buddyjskiej metody medytacyjnej, na której opiera siÄ™ tantra. Ujrzenie Å›wiata jako mandali pozwala praktykujÄ…cemu wadżrajanÄ™ wyzwolić siÄ™ od starych postaw wobec życia i wydarzeÅ„ i przeżywać je bezpoÅ›rednio. Wszystkie doÅ›wiadczenia – i przyjemne, i bolesne – ulegajÄ… wówczas wzmocnieniu i nie ma już dokÄ…d iść. Centrum mandali może być zarówno tronem, jak i wiÄ™ziennÄ… celÄ…. Kiedy odczuwamy nieuchronność różnych okolicznoÅ›ci, które przytrafiajÄ… siÄ™ w życiu, możliwa staje siÄ™ wreszcie prawdziwa praktyka.
Praktyka wadżrajany oparta jest na strategii uwypuklania naszego stanu umysÅ‚u oraz kontekstu doÅ›wiadczenia poprzez ustanowienie Å›cisÅ‚ych granic zapobiegajÄ…cych ucieczce. Umożliwia tym samym caÅ‚kowite wejÅ›cie w sytuacjÄ™. Zwyczajowo używamy caÅ‚ego swojego sprytu i robimy wszystko, co możliwe, by uniknąć cierpienia, którego mechanizmy tak elokwentnie wyjaÅ›niÅ‚ Budda. Kiedy dziÄ™ki zastosowaniu różnych forteli zdoÅ‚amy utrzymać cierpienie z dala od siebie, ono wróci i bÄ™dzie nas przeÅ›ladować w innej formie. W tybetaÅ„skiej tantrze dobrowolnie porzuca siÄ™ ten sposób funkcjonowania, równoczeÅ›nie angażujÄ…c siÄ™ w praktykÄ™ pod opiekÄ… mistrza. Moc praktyki wadżrajany ujawnia siÄ™ w tej prostej, klaustrofobicznej metodzie i kieruje praktykujÄ…cego ku przyjÄ™ciu perspektywy mandali. BezpoÅ›rednie doÅ›wiadczenie cierpienia, którego nie osÅ‚abiajÄ… już rozmaite wzorce ostrożnych zachowaÅ„ i uników, wywoÅ‚uje naturalny głęboki wglÄ…d. Zaczynamy odczuwać to, co tkwi w centrum cierpienia – samoistnÄ… mÄ…drość. Duchowy sekret polega na uÅ›wiadomieniu sobie, że porzucenie wszelkiej nadziei na ucieczkÄ™ otwiera w rzeczywistoÅ›ci drzwi wiodÄ…ce do współczucia i zrÄ™cznego dziaÅ‚ania.
W doskonałej mandali wadżrajany dynamika wymiany między centrum a obrzeżami nie opiera się na walce ani rywalizacji. Główne bóstwo mandali nie jest najwyższą istotą, w ogóle nie jest istotą. Obrzeża zaś są tak samo ważne i obdarzone mocą jak centrum i równie jak ono nierealne. Mandala w istocie stanowi wyraz dynamiki świata, którą zaczynamy dostrzegać, kiedy już uzyskamy głębokie zrozumienie przestrzeni, pustości. Bez żadnej najwyższej istoty czy Boga. Wszystko, co pojawia się w świecie, jest przejrzystą emanacją, grą pustej przestrzeni.
W mandali wszystko, czego doÅ›wiadczamy, jest czterowymiarowe – o czym byÅ‚a mowa w rozdziale trzecim: posiada wymiar zewnÄ™trzny-zewnÄ™trzny, zewnÄ™trzny, wewnÄ™trzny i tajemny. Wszystkie te poziomy manifestujÄ… siÄ™ tu jednoczeÅ›nie, przenikajÄ… siÄ™ wzajemnie tak, że urzekajÄ…ce wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci niewidzialnego dodajÄ… pewnej magii temu doÅ›wiadczeniu. Mówienie o dakini wewnÄ™trznej to przywoÅ‚ywanie potężnej wizualizacji krajobrazu zasady mandali, która sprawia, że jednoczeÅ›nie doÅ›wiadczamy tych czterech poziomów i odczuwamy doskonaÅ‚ość naszego życia jako caÅ‚oÅ›ci.
Dakinie zajmujÄ… poczesne miejsce w mandalach klasycznej ikonografii tybetaÅ„skiej. Dakini mÄ…droÅ›ci zajmuje centralne miejsce bóstwa medytacyjnego; pojawia siÄ™ tam sama lub z partnerem, a otacza jÄ… Å›wita dakiÅ„ ucieleÅ›niajÄ…cych różne aspekty oÅ›wieconej mÄ…droÅ›ci. Centralne bóstwo otrzymuje też wsparcie i zachÄ™tÄ™ od bóstw znajdujÄ…cych siÄ™ wokół oraz od różnych form ochronnych, w tym dakiÅ„-strażniczek. Jednak żeby zrozumieć moc dakini wewnÄ™trznej, należy doÅ›wiadczyć krajobrazu, w którym siÄ™ pojawia – cmentarzyska (...)
|
Źródło: "Gorący oddech dakini". |
|
|




