Co jest ?ród?em cierpienia, w buddyjskich publikacjach pisze si? o tym ró?nie? Jedne podaj?, ?e jest to pragnienie, po??danie a inne, ?e niewiedza. Spotka?em si? tak?e z takim zdaniem: "pragnienie jest z?em, bowiem wyra?a niewiedz? cz?owieka oraz jego przywi?zanie do z?udze? i mira?y, którymi s? rzeczy, my?li, wyobra?enia".

Stwierdzenie, ?e przyczyn? nieszcz??? jakie spotykaj? cz?owieka s? jego pragnienia jest bardzo pobie?ne i upraszczaj?ce genez? cierpienia. Je?eli gruntownie przeanalizuje si? fundamentalne dla buddyzmu Cztery Szlachetne Prawdy, wówczas mo?na zrozumie?, ?e to nie samo po??danie lecz sposób w jaki traktujemy nas samych i otoczenie przyczynia si? do do?wiadcze? cierpienia.

Generalnie przyczyn? wszystkich cierpie? jest niew?a?ciwy sposób obchodzenia si? z ró?nego rodzaju zjawiskami materialnymi czy te? emocjonalnymi. W buddyjskich szko?ach filozoficznych zwi?zanych z tradycj? Ma?ej Drogi przyczyn? cierpienia upatruje si? w po??daniu, w lgni?ciu do nietrwa?ych zjawisk. Natomiast w buddyzmie Wielkiej Drogi Druga Szlachetna Prawda dotycz?ca ?ród?a cierpienia odnosi si? do nieznajomo?ci natury zjawiskowego ?wiata, któr? jest jego pusto??. Nie chodzi tu wi?c o to, ?eby nie mie? ?adnych pragnie? lecz ?eby zrozumie? wszechobecn? nietrwa?o?? i przemijalno?? wszystkich zjawisk.

Pragnienie mi?o?ci czy przyja?ni nie jest w buddyzmie zakazane, chodzi tu tylko o bycie ?wiadomym tego, ?e zarówno my sami jak i inni ludzie, obiekty, pogl?dy, pragnienia - wszystko z czym si? wi??emy, kiedy? przemin? i nie powinni?my uzale?nia? od nich naszego poczucia szcz??cia i spe?nienia, chocia? mog? by? one przyczyn? wielu nie tylko przyjemnych ale i g??boko inspiruj?cych dozna?.

W rzeczywisto?ci w buddyzmie Wielkiej i Diamentowej Drogi chodzi o intensywne i pe?ne do?wiadczanie tego co spotykamy w ?yciu, pozbawione jednak przywi?zania i chorobliwego lgni?cia. Wskazuje na to chocia?by wypowied? Dewaczandry: "Niektórzy ciesz? si? zjawiskami nami?tnie, inni odrzucaj? je z braku mi?o?ci. Jogin o niesplamionym umy?le nie próbuje odrzuci? tego, czego nie posiada".

Nie mog? si? zgodzi? z opini?, któr? zacytowa?e?. Niewiedza cz?owieka mo?e przejawia? si? równie dobrze w po??daniu, co w negacji i odrzucaniu rzeczywisto?ci. Pogl?d Diamentowej Drogi opiera si? na postrzeganiu zjawiskowej rzeczywisto?ci jako wyrazu bogactwa umys?u, manifestacj? jego twórczego potencja?u. W buddyjskiej tradycji mówi si? wr?cz, ?e po??danie, które potrafi sw? si?? zniewoli? cz?owieka mo?e równie? doprowadzi? go do pe?nego wyzwolenia, ?wiadcz? o tym m.in. s?owa zawarte w Czittawiszuddippa-Karana: "Je?eli ciesz? si? ni? g?upcy, mi?o?? staje si? wi?zieniem. Ta sama mi?o?? prze?ywana przez m?drych, przynosi wyzwolenie".