Biblioteczka Buddyjska
"Przekroczyć próg mądrości - polemiki ciąg dalszy"



David Seyfort Ruegg

Wykładowca w Instytucie Kultury i Studiów Indyjskich i Tybetańskich na Uniwersytecie Hamburskim. Autor prac The Literature of Madhyamaka School of Philosophy in India (Wiesbaen 1981). Przełozył na angielski biografię wybitnego lamy tybetańskiego i wydał jako Life of Buston Rinpche (Roma 1966). Ostatnio opublikował Buddha-nature, Mind and the Problem of Gradualism in a Comparative Perspective (London 1989).

  1. Termin "soteriologia negatywna" jest doprawdy trudny do zrozumienia. Myśl buddyjska często używa negatywnych i apofatycznych określeń (podobnie jak czynią to niektórzy chrześcijańscy myśliciele). W myśli buddyjskiej jest to wspólne dla logiki, epistemologii, a nawet semantyki. Jest to również powszechne w analizie języka i konstruowaniu myśli. Jeśli jednak chodzi o soteriologię, to trudno zrozumieć, w jaki sposób można ją określić jako "negatywną". Uważam ten termin za równie problematyczny. Soteriologia buddyjska składa się oczywiście z czegoś więcej, niż tylko usuwanie splamień.

  2. W buddyzmie to nie "świat" jako taki jest zły, lecz afektywne i umysłowe lgnięcie do tego co bolesne. To właśnie owo przywiązanie jest źródłem zła i cierpienia w buddyzmie. "Świat" per se prawdopodobnie najlepiej jest opisać jako neutralny.

  3. Ponieważ buddyzm jest "ateistyczny", pojawia się niebezpieczeństwo bardzo poważnego nieporozumienia. W wielu współczesnych zwrotach "ateistyczny" oznacza antyduchowy i antyreligijny. Oczywiście buddyzm nie jest taki. Jednak buddyzm nie przyjmuje istnienia jakiegoś Boga stwórcy czy jakiegoś Boga, który interweniuje w sprawy indywidualnego karmana. I dlatego nie ma tu problemu teodycei. Buddyzm można opisać jako "nieteistyczny", ponieważ słowo "ateistyczny" prowadzi wyłącznie do chaosu.

  4. Jeżeli przekroczenie świata można określić jako "stan doskonałej obojętności względem świata", wówczas można tak opisać również nirwanę. Jednak taki opis wydaje się mieć niewielkie znaczenie. (Co ma znaczyć odniesienie do nirwany jako do "stanu"?) Jeśli chodzi o buddów i bodhisattwów, to nie uważa się ich za obojętnych wobec istot żyjących w świecie. Jest wręcz przeciwnie, ponieważ nieustannie podkreśla się ich wielkie Współczucie.

  5. Jeśli chodzi o ostatnie pytanie, to nie da się na ten temat powiedzieć niczego użytecznego: jedynie ci, którzy osiągnęli nirwanę, jak i zjednoczenie z osobowym Bogiem, mogliby znacząco oświadczyć, że jeden z nich jest niższy od drugiego. Buddyzm w Indii wypracował oczywiście krytykę idei związanych z bogiem, ale ta krytyka jest filozoficzna i dlatego bardzo ściśle umotywowana. Nie sposób jej nonszalancko przekazać w jednej lub dwóch linijkach.



Uważam, że w tej [papieskiej] broszurze opinie na temat istotnych duchowych zagadnień w niechrześcijańskich tradycjach zostały wyrażone bez niezbędnego przygotowania, studiów i refleksji, i z (niewątpliwie całkiem niezamierzoną) arogancką dumą. Jest to szczególnie zadziwiające, kiedy książkę publikuje się z podpisem szanowanego religijnego przywódcy. Kilka z tych opinii jest paralelnych z tymi, które były rozpowszechnione na początku tego stulecia wśród niespecjalistów (np. "negacja świata" u Alberta Schweitzera czy "Jenseitigkeit" Maxa Webera).

W kościele katolickim są ludzie obeznani z buddyzmem. Faktem jest, że jednym z najlepszych autorytetów na jego temat był, aż do chwili swej śmierci przed piętnastu laty, Monsignor Lamotte z belgijskiego Uniwersytetu w Louvain. Nie wiem, czy są jeszcze jacyś ludzie w kościele, którzy posiadają jego kompetencje w buddyzmie. Jeśli są, nie przeprowadzono z nimi odpowiednich konsultacji przy pracy nad tą książeczką. Lecz jeśli w ogóle nie ma takich ludzi, należy koniecznie oprzeć się pokusie wyrażania opinii dotyczących spraw o najwyższym duchowym znaczeniu w innych tradycjach, z którymi nie ma się czasu i możliwości zaznajomić.


Biblioteczka Buddyjska
spis trePci





Buddyzm - http://buddyzm.koti.com.pl



należe do systemu MAGIC BANNER


BannerMania



Naleze do systemu BannerPower


SmartLinks Logo - http://smartlinks.net.pl