Biblioteczka Buddyjska
"Przekroczyć próg mądrości - polemiki ciąg dalszy"



Anne Klein

Anne Klein jest profesorem filozofii buddyjskiej na Wydziale Studiów Religijnych w Uniwersytecie Rice'a w Houston w Teksasie. Filozofię i medytację buddyjską studiuje od 1971 r. Pod kierunkiem nauczycieli tybetańskich. Opublikowała m.in. pracę z epistemologii buddyjskiej Knowledge and Liberation (Snow Lion, Ithaca 1986). Wydała też podręcznik filozofii sautrantiki Knowing, Naming and Negation (Snow Lion, 1991). Jej ostatnia książka, Meeting the Great Bliss Queen. Buddhists, Feminists and the Art. Of Self (1995), napisana w oparciu o życie partnerki Padmasambhawy, Jeszie Tsogjel, stanowi pierwszą próbę zintegrownia buddyzmu tybetańskiego i feminizmu.

Podobnie jak różne tradycje w obrębie chrześcijaństwa mają własną, unikalną perspektywę, tak też istnieje bogata różnorodność tradycji buddyjskich, dlatego niemożliwe jest udzielenie odpowiedzi na uwagi papieża z punktu widzenia ich wszystkich. Odpowiem więc głównie z punktu widzenia przekonań wspólnych dla późnych form, indyjskiej i tybetańskiej, "Wielkiego Pojazdu" (mahajany) buddyzmu, z pewnymi odniesieniami do "Ścieżki Starszych" (therawady), tradycji Thajlandii, birmy i Śri Lanki. Różnice pomiędzy tymi tradycjami są istotne, ponieważ uwagi papieża wydają się głównie odzwierciedlać pewne zachodnie interpretacje buddyzmu therawady.

  1. Głównym celem therawady jest nieograniczony spokój. Prawdopodobnie to miał na myśli papież, kiedy mówił o buddyzmie jako "soteriologii negatywnej". Jednak, oddając mu sprawiedliwość, cel spokoju nabiera sensu wówczas, kiedy rozumie się, że narodziny i ponowne odrodzenie się oznacza bezsilne spotkanie z różnymi postaciami braku satysfakcji. Szczęście istnieje, ale nie można liczyć na to, że będzie ono trwało wiecznie. Nawet śmierć nie przynosi uwolnienia, chyba że osiąga się spokój nirwany, ponieważ jednostka odradza się, aby ponownie doświadczyć tych samych trudności. W toku stopniowego postępu ku nirwanie, a zwłaszcza w ciągu życia, w którym osiąga się potencjał wejścia w taki spokój po śmierci, jednostka działa dla dobra społeczeństwa.

    W indo-tybetańskich tradycjach mahajany, cel wykracza poza znalezienie spokoju dla samego siebie. Wyraźnie sprecyzowanym celem jednostki jest stanie się źródłem siły i szczęścia dla wszystkich żyjących istot. Praktyka ku takiemu celowi obejmuje pilne kultywowanie uważności, współczucia i mądrości Uważność jest umiejętnością skupienia się na teraźniejszości, bez względu na to, czy chodzi o rozmowę z innymi, czy kontemplację własnego umysłu. Współczucie jest życzeniem ulżenia innym w cierpieniu i miłości, która życzy im szczęścia. Mądrość obejmuje pełny rozkwit uważności, miłości i współczucia, które rozumieją, że my sami, inni oraz świat jako całość są głęboko współzależne.

    Kultywację takich wartości z trudem można przedstawić jako soteriologię negatywną. Raczej, w rezultacie skutecznej praktyki, jest się w stanie po śmierci wybrać odpowiadającą sobie sytuację w świeci czyli określone odrodzenie się, które umożliwi najskuteczniejsze przynoszenie pożytku innym. Ten ideał bodhisattwy jest centralnym dla buddyzmu mahajany, a przez to również dla milionów praktykujących w Chinach, Japonii, Wietnamie, Korei i Mongolii.

  2. Przypuszczalnie wszystkie tradycje buddyjskie zgadzają się co do tego, że źródło cierpienia nie znajduje się w świecie zewnętrznym, ale w niewiedzy, która niewłaściwie rozumie naturę rzeczy, uważając je za ważniejsze i bardziej niezawodne, aniżeli są one w rzeczywistości. Mądrość, która przezwycięża taką niewiedzę, rozpoznaje również, że te same rzeczy, które są nietrwałe i przez to nie można na nich polegać, istnieją jednak i zasługują na należytą uwagę, chociaż nie powodują już, jak niegdyś, nadmiernego pożądania ani nienawiści. Pożądanie i nienawiść powstają z niewiedzy, którą przez to uważa się za źródło wszelkiego światowego życia i jego cierpienia.

  3. W buddyzmie nie ma stwórczego bóstwa, ponieważ buddyści uważają, że świat tworzą intencje i działania (karma) wszystkich jego mieszkańców. Jest jednak wielu bogów i podobnych do bogów postaci, z których jedne są oświecone, a inne nie. Bóstwa te zjednuje się i czci w różnych rytuałach, modlitwach i liturgicznych zaśpiewach. Jest to szczególnie prawdziwe w indyjskiej i tybetańskiej mahajanie. Tradycje takie jak therawada, kładą nacisk na medytację i kultywowanie mądrości, z wyłączeniem takiej czci. Jednak w tradycjach mahajany cześć i ofiary składane oświeconym istotom uważa się za ważną metodę osiągnięcia pozytywnej mocy, niezbędnej do przezwyciężenia niewiedzy. Uważnie kultywuje się więc głęboki osobisty związek z takimi istotami.

  4. Ponieważ ideałem bodhisattwy jest stanie się nieskończenie i współczująco zaangażowanym w świat, nie można powiedzieć, że ostatecznym stadium nirwany jest obojętność. Faktycznie, oświecenie nie jest ostatecznym celem, jest tylko środkiem do celu, którym jest pomoc innym. Nie wolno przeceniać wagi tego współczującego zaangażowania w myśli i praktyce mahajany. Powiedzieć, że nirwana jest "wejściem w stan doskonałej obojętności" oznacza opisać pewien czasowy stan umysłu, który pojawia się na długo przed pełnym oświeceniem. Chcąc zrozumieć mahajanę lub therawadę, należy wyraźnie odróżnić "równość" jako jedną z właściwości kojarzonych z oświeceniem, od współczesnego pojęcia "obojętności". Obojętność, tak bardzo jak nadmierne pożądanie czy nienawiść, uważa się za przeszkodę do prawdziwej równości.

  5. Oczywiście, z perspektywy chrześcijańskiej nie może być wyższego spełnienia, aniżeli zjednoczenie z osobowym bogiem. Istnieje jednak wiele rytuałów buddyjskich, których celem jest dokładnie takie zjednoczenie. Chodzi w nich o "boga" rozumianego jako w pełni oświecona istota, która ucieleśnia mądrość i współczucie, jakie pragnie się osiągnąć.


Biblioteczka Buddyjska
spis trePci





Buddyzm - http://buddyzm.koti.com.pl



należe do systemu MAGIC BANNER


BannerMania



Naleze do systemu BannerPower


SmartLinks Logo - http://smartlinks.net.pl